Chỉ 8 tháng đầu năm 2026, Việt Nam nhập khẩu đến 124.100 tấn thịt heo tươi, ướp lạnh hoặc đông lạnh, trị giá hơn 212 triệu USD. Giá nhập khẩu chia bình quân khoảng 1.7$/kg tương đương 45.000VND/kg.
Brazil chiếm 45.1%. Nga thứ 2 21.24%. Tây Ban Nha 19.87%. Đức 4.58%. Canada 4%…
Giá thịt heo hơi tại thị trường Việt Nam hiện quanh mức 52.000VND/kg. Thành phẩm bán ra quanh mức 100.000-262.000VND/kg tuỳ loại. Thấp nhất là thịt đùi khoảng 100.000VND/kg, cao nhất là ba rọi rút sườn tầm 200.000VND/kg.
Câu hỏi đặt ra là: Tại sao phải cấp đông, vận chuyển rất xa, đến từ nửa bên kia bán cầu về Việt Nam, thịt bán ra thị trường vẫn có giá rẻ hơn nhiều so với thịt sản xuất ngay tại Việt Nam?
Vận chuyển: Một container 40ft chở được 26-28 tấn thịt đông lạnh từ Brazil, Mexico, Canada về Việt Nam có giá tầm 2.500-3.000USD mất tầm 35-60 ngày. Đem chia đều ra khoảng 110-115USD/tấn tương đương 3.000VND/kg. Trong khi đó do thói quen ăn thịt tươi nên vận chuyển nội địa thì người ta thường vận chuyển heo sống hoặc thịt tươi, giá thành sẽ tương đương thậm chí cao hơn giá vận chuyển đường biển từ nước ngoài về. Trong khi đó cách vận chuyển đó làm giảm trọng lượng thịt.
Ngành chăn nuôi ở các nước Brazil, Mexico, Canada là nuôi kiểu trang trại lớn, sản phẩm ra thị trường không phải qua quá nhiều tầng lớp trung gian, và họ có hệ thống giết mổ và bán buôn chuyên nghiệp. Trong khi đó ở thịt trường Việt Nam, heo phải qua nhiều lớp trung gian như thương lái gom heo, thương lái liên tỉnh, lò mổ thủ công, chợ đầu mối, tiểu thương bán hàng mỗi sáng sớm ở chợ. Như vậy phần chi phí trung gian chiếm khá nhiều trong cơ cấu giá heo nội địa.
Nuôi heo thì thức ăn chiếm đến 65-70% chi phí. Ở các nước như kể trên là những nước mà nền nông nghiệp cực kỳ phát triển, họ có những trang trại đậu nành, bắp lớn hàng đầu thế giới. Họ nuôi heo ngay gần các trang trại này và chi phí thức ăn từ cánh đồng đi đến trang trại heo rất rẻ. Trong khi đó Việt Nam phải nhập khẩu đến 70-80% lượng thức ăn cho chăn nuôi, bắp và đậu nành phải nhập khẩu từ bên kia đại dương về để phục vụ cho ngành chăn nuôi trong nước phải qua một loạt các tầng nấp các trung gian nữa cho nên chi phí thức ăn tại Việt Nam có thể cao hơn 30-40% so với họ vì các chi phí kể trên.
Mình đã từng vào vài trang trại ở Canada và một số trang trại tại Việt Nam (trước đây một trong số các công ty của mình ở Việt Nam có đầu tư sản xuất cám và nuôi heo) và thấy rằng các trang trại ở Việt Nam vẫn còn nhỏ lẻ và chưa được tự động hoá, hệ thống hoá để có thể giảm được nhân công và giảm chi phí cũng như sự thất thoát như họ, dẫn đến giá thành cũng tăng hơn một chút.
Còn điều này rất quan trọng. Người phương tây nói chung có thói quen ăn thịt rất khác với người phương đông nói chung và người Việt nói riêng. Cho nên họ sẽ bán những phần nạt thô nhiều đạm như nạt thăng, mông, lưng ở thịt trường của họ hoặc các thị trường lân cận là đủ để lấy lại phần vốn bỏ ra kinh doanh rồi và đã có lợi nhuận rồi. Phần còn lại họ không thích nên coi là phụ phẩm như thịt có mỡ, gân, sườn vụn, da, móng giò, chân giò, tai, mũi, đuôi, nội tạng… Nếu để lại thì họ sẽ phải tốn chi phí lưu kho, rồi chi phí xử lý để làm thức ăn gia súc hay tiêu huỷ. Thay vì vậy, họ bán với giá rất rẻ cho thị trường Việt Nam hay các nước tương tự, phần kiếm được thêm lợi nhuận, phần giải được bài toán chi phí của họ.
Việt Nam không nhập khẩu nguyên con heo, mà nhập khẩu phần rẻ nhất của con heo từ những đất nước nuôi heo có chi phí rẻ nhất thế giới. Cho dù có áp thuế đi nữa thì với giá thành quá rẻ như vậy thì tổng chi phí để nhập thịt heo về Việt Nam vẫn rất rẻ, thịt heo ngoại vẫn dư sức đánh bại thịt heo nội địa.
Một điều mà ít người để ý là thị trường chăn nuôi heo tại Việt Nam từ lâu đã nằm trong tay của các ông lớn đến từ nước ngoài như CP, Cargill, Japfa, CJ… họ chi phối hầu hết chuỗi cung ứng đầu vào làm cho thành phẩm thịt chăn nuôi trong nước ra thị trường khó mà có giá thấp được.
Nếu không thay đổi cách quản lý của ngành chăn nuôi thì thói quen ăn thịt tươi tại Việt Nam sẽ dần thay đổi trong thời gian sắp đến bởi yếu tố quyết định thị trường là giá cả và chất lượng.
Không chỉ riêng thịt heo, thịt gà, thịt bò và các sản phẩm nông nghiệp cũng sẽ có những kịch bản tương tự.
La Quang Trí
0 Comments